NIEUWS

Foto’s (4) ontdekt van Arnold Blitz,
zoon van een Dordts-joodse vrouw

Puur toeval heeft geleid tot de ontdekking van liefst vier foto’s waarop Arnold Blitz (mogelijk) is te zien, de zoon en het enige kind van Rotterdammer Isaäc Blitz en zijn Dordtse echtgenote Theodora Witstein. De foto’s kwamen ‘tevoorschijn’ toen de herkomst werd uitgezocht van een foto die hangt in het ondergrondse informatiecentrum van het Holocaustmonument in Berlijn, het veld met de 2711 betonblokken.

Arnold (links) loopt samen met zijn vriend Toni Mast over de Tauentzienstrasse

Deze foto werd de aanleiding van een kleine zoektocht die nog eens drie foto’s opleverde, op de Duitse website ‘Nat.Museum-digital.de’. Deze toont digitaal objecten uit 641 Duitse musea.
Arnold (links) loopt samen met zijn vriend Toni Mast over de Tauentzienstrasse, het einde van de Kurfürstendamm.
Foto Gedenkstätte und Museum Sachsenhausen

Overlevende
Die foto toont Arnold (‘Nol’) Blitz als een overlevende gevangene van het Noord-Berlijnse concentratiekamp Sachsenhausen. Het is een bijna vrolijk, en tegelijk onwerkelijk beeld. De zon schijnt, Blitz wandelt in een gestreepte kampbroek over de Tauentzienstrasse, het einde van de (tegenwoordig luxueuze) winkelboulevard Kurfürstendamm. Naast hem loopt, in kampjasje, zijn vriend Tony Mast, licht steunend op een wandelstok.
        Wat de foto zo surrealistisch maakt, is het idee dat de joodse Blitz enkele maanden eerder nog voor zijn leven had te vrezen. Nu kan hij onbezorgd en onbevreesd dwars door Berlijn lopen, de hoofdstad van het kwaad.
        Volgens het bijschrift bij de foto in het informatiecentrum maakten Arnold en Tony “een demonstratieve wandeling”. Dit slaat waarschijnlijk op de kampkleding die zij provocerend dragen. Zij wilden laten zien dat zij ex-gevangenen zijn en niets meer te vrezen hebben: de Duitsers zijn verslagen. Deze symboliek veroorzaakte misschien ook wel dat de foto in het informatiecentrum kwam te hangen.

Arnold Blitz (derde persoon van links)

Volgens dezelfde website toont deze foto Arnold Blitz (derde persoon van links) nadat hij in de ‘Außenlager Heinkelwerke’ was bevrijd door de Russen. De eerste man links is een medegevangene uit Sachsensausen, dr. Jozef Herschel. Twee van de vier vrouwen zijn verpleegsters van de Rode Leger. Maar het bijschrift maakt niet duidelijk wie dat zijn en wie de derde man op de foto is.
Foto Gedenkstätte und Museum Sachsenhausen

Website
De foto is afkomstig uit de collectie van Gedenkstätte und Museum Sachsenhausen. Het kamp Schachsenhausen werd al in 1936 gebouwd in de Berlijnse wijk Oranienburg. In die collectie bevinden zich nóg drie foto’s waarop Arnold Blitz voorkomt. Dat bleek uit een website, die tweetalig (Engels en Duits) digitaal 381.070 objecten ontsluit van 3001 collecties in 641 Duitse musea: nat.museum-digital.de/index.php?t=home
        De site is zo’n typische verworvenheid van dit digitale tijdperk. Er zijn, staat er inleidend te lezen, vele goede redenen om musea te bezoeken. Maar musea herbergen veel meer dan kan worden getoond tijdens (vaste of tijdelijke) exposities. Opgeslagen in hun depots, en verborgen voor de bezoekers, liggen of staan honderdduizenden objecten die onmogelijk allemaal tegelijk en voortdurend bezichtigd kunnen worden. Of mógen worden, omdat ze kwetswaar zijn.
        Maar op die website ‘Nat.museum-digital.de’ kunnen afbeeldingen van die objecten moeiteloos worden getoond. De collecties van de deelnemende musea zijn daardoor toegankelijker geworden. En: je hoeft niet steeds lijfelijk naar het museum toe, zitten voor een pc volstaat.

Ehemalige niederländische Häftlingsärzte und ihre Patienten 1945 im befreiten Lager

Deze foto stelt voor een raadsel. Volgens het bijschrift zou Arnold Blitz op deze foto moeten staan, maar hij wordt door ons, redactie van deze Dordtse site, niet zo meteen herkend. Het bijschrift is er ook vaag over. Het luidt: “Ehemalige niederländische Häftlingsärzte und ihre Patienten 1945 im befreiten Lager.”
Foto Gedenkstätte und Museum Sachsenhausen

Bijschriften
Via deze website werden de drie andere foto’s met daarop Arnold Blitz ontdekt. Omdat ze met bronvermelding mogen worden gedownload, staan ze bij dit nieuwsbericht afgebeeld, met toelichtende onderschriften. Toch maakt de redactie van deze Dordtse Stolpersteinesite een voorbehoud. Op twee van de vier foto’s (nummer 3 en 4) is volgens de museumsite Arnold Blitz te zien, maar de redactie herkent hem niet zo direct, en het bijschrift van de museumsite is nogal onprecies.
        Arnold Blitz komt kort voor in een uitgebreid artikel over de (ondergang van de) familie Witstein in Dordrecht, verhaal nummer 169. Hij werd geboren op 19 juli 1922 in Rotterdam, als zoon van Isaäc en Theodora Blitz. Híj overleefde de Holocaust, zijn ouders echter werden vergast in Auschwitz, tegelijk op 9 november 1942. Arnold bereikte een hoge leeftijd: 93. Hij stierf op 11 maart 2016 in Leiden. Zijn vrouw, Henny Langerijs, werd eveneens oud: 89.

mensen bevinden zich tussen de ‘Revierbaracken RI und RII

Hetzelfde geldt voor deze laatste foto. Staat Blitz hier wel op? Volgens de zoekmachine van de Duitse site wel, maar wie is hij dan? Het bijschrift is er onderduidelijk over. Het meldt slechts dat de mensen die hier zitten en liggen, zich bevinden tussen de ‘Revierbaracken RI und RII’.
Foto Gedenkstätte und Museum Sachsenhausen

Scout
Volgens een artikel over Joodse scouts op de website ‘Joods Monument’ – Arnold was lid van de Kralingsche Troep 10 – werd Arnold eind 1942 vanuit kamp Westerbork niet naar Auschwitz gestuurd, maar naar Sachsenhausen. En door daar “de identiteit aan te nemen van een overleden [denkelijk niet-joodse, red.] landgenoot”, heeft hij dit kamp “als een van de weinige joden kunnen overleven”. Deze tekst is afkomstig uit het boek Honderd jaar Scoutinggroep de ‘Kralingsche Troep’, van verkennerstroep voor Kralingsche jongens tot gemengde scoutinggroep in Rotterdam-Oost 1918-2018, van Peter Pieterse.
        Arnold Blitz wordt als dwangarbeider tewerk gesteld in de vliegtuigfabriek Heinkel-Werke Oranienburg, waar de Russen hem op 22 april 1945 bevrijden. Tachtig Nederlanders hebben volgens Pieterse Sachsenhausen overleefd, onder wie Blitz en zijn maat Tony. Midden juli 1945 keert hij terug naar Rotterdam. Op 24 oktober 1945 is hij “als vanouds” als scout weer aanwezig op een bijeenkomst van de stam der Satrapen.