Het voorbije joodse dordrecht

Israël geeft Dordts echtpaar Jansen
eretitel voor hulp aan onderduikers

Familie Jansen

Joop en Bertha Jansen op hun trouwfoto, gemaakt in 1918.
Foto Privébezit

Het Dordtse echtpaar Jansen is op donderdag 21 juni 2018, 73 jaar na de bevrijding, postuum onderscheiden voor de hulp aan joodse onderduikers.
        Yad Vashem, de Israëlische staatsinstelling voor het herdenken van Holocaustslachtoffers, heeft Joop en Bertha Jansen erkend als Righteous Among the Nations, als Rechtvaardige onder de Volkeren − een eretitel uit de Talmoed, die alleen wordt gegeven aan niet-joden (gojim) die joden tijden de Holocaust hebben helpen onderduiken, ontkomen en overleven.
        Theresia Gerarda Jansen uit Zuidhorn, een nabestaande van de familie Jansen, krijgt dit najaar tijdens een ceremonie de bijbehorende medaille en een certificaat. Bovendien zullen de namen van Joop en Bertha Jansen worden gebeiteld in een muur in een park in Jeruzalem, dat is gewijd aan de Rechtvaardigen.

Beddenzaak
Op de website van de Dordtse werkgroep Stolpersteine is zo’n drie jaar geleden een uitvoerig verhaal geplaatst over alle moeite die het echtpaar heeft gedaan om joden uit handen van de bezetter te houden, verhaal nummer 49. Zelf hadden Joop en Bertha twaalf kinderen, maar joodse onderduikers konden er heus nog wel bij: ze waren “ruim van hart en vol van compassie”. In totaal acht joden hebben korte of zeer lange tijd, tijdens de oorlogsjaren mogen schuilen in het voor- en achterhuis van hun beddenzaak, op de hoek van de Voorstraat en de Ruitenstraat.
        Het langst is het gezin van Jacques Duits er gebleven, van 1942 tot en met de bevrijdingsdag. Jacques Duits, eigenaar van het gelijknamige advertentiebureau op de Blekersdijk, verbleef er aanvankelijk met zijn vrouw Cato en twee van hun drie kinderen: Ans en Jaap (Loes werkte in Australië). De kinderen verdwenen snel al weer; Jacques en zijn echtgenote bleven daarna achter.

Boom
Het echtpaar Duits is de familie Jansen altijd dankbaar gebleven voor hun hulp. Voor Bertha, officieel Gijsberta Christina Maria Boelrijk geheten, werd in Palestina een boom geplant. En na het overlijden van Joseph Jansen, op 4 oktober 1962, plaatste Jacques Duits in een lokale krant een advertentie, waarin hij dankbaar refereerde aan het “veilig onderkomen” dat Joop en zijn gezin hadden verschaft “gedurende de donkere bezettingsjaren”.
        Bertha Jansen-Boelrijk is overleden op 9 juli 1973, Cato Duits-de Vries op 28 maart 1950, haar man Jacques op 17 juni 1967.
        Yad Vashem erkent personen die joden hebben geholpen pas na grondig onderzoek. Het instituut verzamelt daartoe documentatie. De Dordtse werkgroep is vorig jaar ook benaderd om archiefmateriaal af te staan. Ruth Joaquin, werkzaam bij Yad Vashem, heeft laten weten dat deze documentatie “heel waardevol is gebleken voor het dossier”.
        De Israëlische ambassade gaat nu de ceremonie organiseren. Dit zal minstens drie maanden duren.