NIEUWS

Bord voor verzetsman bevat
meteen twee schrijffouten

Gijs van Bemmelen, de Dordtse politieagent die zich tijdens de Tweede Wereldoorlog een verzetsstrijder en jodenhelper betoonde, heeft op de algemene begraafplaats Essenhof een pad naar zich vernoemd gekregen.
        Op vrijdag 22 september 2023 is bij het pand een straatnaambord onthuld door achterkleindochter Esther van Velzen-van Bemmelen, samen met burgemeester Wouter Kolff.
        Het bord wordt overigens binnenkort alweer vervangen, want er staan twee fouten op. In plaats van politieagent staat er politie agent en verzetsstijder zonder ‘r’.

straatnaambord Gijs van Bemmelen

Het straatnaambord, meer een padnaambord, dat Gijs van Bemmelen eert, met twee fouten in de tekst.
Foto Redactie Website

Steengroeve
Voluit heette de voormalige opperwachtmeester van het Dordtse korps Gijsbertus Gerardus van Bemmelen. Hij is geboren in Wateringen op 21 augustus in 1898 en was sinds 16 februari 1922 getrouwd met de uit Dordrecht afkomstige Maria Margaretha Dorothea Arnolda Engelbregt (31.7.1891).
        Van Bemmelen woonde in de Jacob van Lennepstraat op nummer 46 (nu: 48), toen hij op 25 oktober 1943 door de Duitsers werd gearresteerd. De reden: hij was lid van de Dordtse verzetsgroep van Sytze Roelof Beinema, hielp joden onder te duiken en verspreidde voedselbonnen onder Dordtenaren die joden verborgen hielden, samen met zijn oudste, 14-jarige zoon. Ook bracht hij de joden naar een ander onderduikadres als het oude te onveilig werd.
        Van Bemmelen, vader van vijf kinderen, werkte in de politiepost aan de Diepenbrockweg in Krispijn. Hij werd na zijn arrestatie op 10 november eerst vervoerd naar het concentratiekamp in Vught, vervolgens op 25 mei 1944 naar Dachau. Vandaar werd hij overgebracht naar het buitenkamp Markirch van het concentratiekamp Natzweiler-Struthof. Als dwangarbeider zetten de nazi’s hem aan het werk in een steengroeve.

Verdrietig
Op 20 juli 1944 is Van Bemmelen overleden, 45 jaar oud, nadat hij zwaar gewond was geraakt bij een botsing van een lorrie op een stilstaande trein. Yad Vashem, de Israëlische staatsinstelling voor het herdenken van joodse Holocaust-slachtoffers, geeft een andere lezing van Van Bemmelens dood: hij is doodgeknuppeld (‘beaten to dead’).
        Echtgenote Maria kreeg pas kort voor de bevrijding te horen dat haar man was gestorven, vertelde kleindochter Margo Birkhoff-Uijlenbroek in een achtergrondartikel in AD/De Dordtenaar van 23 september 2023. De weduwe, maar ook de kinderen, waren er kapot van, aldus de krant die schreef dat Maria tot haar dood alleen is gebleven, en dat 4 mei “altijd een zware dag” was voor haar. “Dan was ze heel verdrietig”, zei Margo, die een dochter is van Margot van Bemmelen, een van de vijf kinderen.

Onderscheiding
Elk jaar worden op 4 mei door familieleden bloemen gelegd bij het glazen oorlogsmonumentje in het districtspolitiebureau aan de Dordtse Overkampweg, ter nagedachtenis aan Gijs van Bemmelen. Ook Pieter v.d. Puijl (Rotterdam, 4.9.1921), een ambtenaar van politie, wordt hier herdacht. Hij zat ook in het verzet en is op 24 oktober 1944 overleden in Rotterdam.
        Postuum is Van Bemmelen het Verzetskruis toegekend. Op 16 januari 1996 kreeg hij bovendien, ook postuum, een onderscheiding van Yad Vashem voor zijn hulp aan joodse onderduikers.
        Op de Essenhof zijn eerder al straatnaambordjes geplaatst, voor verzetsstrijdster Lenie Dicke, verzetsman Leendert Keesmaat en voor de laatste rabbijn van Dordrecht, Barend Josua Katan.

straatnaambord Gijs van Bemmelen

De pagina uit ‘AD/De Dordtenaar’ met een achtergrondverhaal over de kleindochter en achterkleindochter van Gijs van Bemmelen.
Foto Website AD/De Dordtenaar